Ερμής
Ερμής, ι ο πλησιέστερος πλανήτης προς τον Ήλιο. Ο Ερμής βρίσκεται γύρω στα 56 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο. Αν πετούσατε με αεροπλάνο και με ταχύτητα 1000 χλμ/ώρα (όπως είπαμε πιο πριν) και ξεκινούσατε από τον Ήλιο θα χρειαζόσασταν 7 χρόνια για να φτάσετε στον Ερμή! Αν τώρα οδηγούσατε το αυτοκίνητό σας θα φτάνατε σε 57 χρόνια.
Mάζα 0,055
Όγκος 4,878
Διάρκεια ημέρας 58,6 μέρες
Mέση θερμοκρασία -170 έως 340
Δορυφόροι 0
Διάρκεια έτους (περίοδος τροχιάς) 88 μέρες
Ο πλανήτης Ερμής ήταν γνωστός από την αρχαιότητα.

Οι Έλληνες του είχαν δώσει δύο ονόματα: Απόλλων οταν εμφανιζόταν το πρωί και Ερμής οταν έκανε την εμφάνιση του το σούρουπο. Ηταν γνωστό ότι τα δύο αυτά ονόματα αναφερόταν σε ένα σώμα και ο Ηράκλειτος πίστευε οτι ο Ερμής και η Αφροδίτη γυρνούν γύρω από τον Ήλιο και όχι γύρω από την Γη. Οι Ρωμαίοι τον ονόμασαν Mercury από τη ρωμαϊκη εκδοχή του ονόματος του γοργοπόδαρου θεού του εμπορίου και των επικοινωνιών. Πιστεύεται ότι ο Ερμής ονομάστηκε έτσι επειδή δείχνει να κινείται γρηγορότερα από κάθε άλλο πλανήτη.

Είναι ο κοντινότερος πλανήτης στον Ήλιο και ο δεύτερος μικρότερος στο ηλιακό σύστημα. Η διάμετρος του είναι 40% μικρότερη της Γης και 40% μεγαλύτερης από την Σελήνη. Είναι ακόμη μικρότερος σε διάμετρο κι από δορυφόρους όπως ο Γανυμήδης (Δίας) ή ο Τιτάν (Κρόνος), αν και μεγαλύτερος σε μάζα. Όπως παρατηρείται από την Γη, η μέγιστη απόσταση του δεν ξεπερνά τις 28 μοίρες από τον Ήλιο και για αυτό είναι εμφανής μόνον λίγο πριν το ξημέρωμα ή λίγο μετά το ηλοβασίλεμα, πάντα χαμηλά στον ορίζοντα.

Γύρω στο 1880, ο Giovanni Schiaparelli είχε σχεδιάσει έναν χάρτη με λίγα στοιχεία του Ερμή. Πίστευε ότι ο Ερμής περιστρέφεται γύρω από τον Ήλιο, με τον ίδιο τρόπο που η Σελήνη περιστρέφεται γύρω από την Γη, δηλαδή με την ίδια πλευρά στραμμένη μόνιμα προς τον Ήλιο. Αυτή ήταν η κρατούσα αντίληψη μέχρι το 1962, όταν από τα ραδιοτηλεσκόπια διαπιστώθηκε ότι η "σκοτεινή" πλευρά ήταν πολύ ζεστή για να ισχύει κάτι τέτοιο. Το 1965, η περίοδος περιστροφής του ορίστηκε στις 59 ± 5 ημέρες και το 1971 στις 58,65 ± 0,25 ημέρες. Μετά την αποστολή του Mariner 10, ορίστηκε στις 58,646 ± 0,005 ημέρες.

Αν και ο Ερμής περιστρέφεται κανονικά γύρω από τον ήλιο η περίοδος περιστροφής του γύρω από τον εαυτό του αναλογεί με την περίοδο περιστροφής του γύρω από τον ήλιο, με λόγο 3:2. Δηλαδή περιστρέφεται μιάμισι φορά γύρω από τον εαυτό του στον χρόνο που συμπληρώνει μια περιστροφή γύρω από τον ήλιο. Ένα ημερονύχτιο στον Ερμή διαρκεί περίπου 176 γήινες ημέρες. Είναι το μόνο σώμα στο ηλιακό μας σύστημα με τέτοια αναλογία. Η τροχία του παρουσιάζει μεγάλη εκκεντρότητα, και στο περιήλιο απέχει μόλις 46 εκατομμύρια χλμ. από τον Ήλιο, ενώ στο αφήλιο ξεπερνά τα 70 εκατομμύρια χλμ.

Ένας παρατηρητής στην επιφάνεια του Ερμή θα έβλεπε πολύ ασυνήθιστα φαινόμενα για τα γήινα δεδομένα. Μετά την ανατολή του Ήλιου θα έβλεπε να μεγαλώνει πολύ το φαινομενικό του μέγεθος καθώς ο Ήλιος θα πλησίαζε στο ζενίθ. Εκεί θα φαινόταν να σταματάει και για λίγο να ακολουθεί αντίστροφη πορεία και κατόπιν πάλι θα σταματούσε συνεχίζοντας σε ορθόδρομη πορεία καθώς θα πλησίαζε στη δύση με το φαινομενικό του μέγεθος να μειώνεται. Το βράδυ οι αστερισμοί θα κινούταν τρεις φορές γρηγορότερα από ότι στην γη. Κι αυτό πάλι θα άλλαζε δραματικά σε διαφορετικά γεωγραφικά πλάτη του Ερμή.

Το Mariner 10 έδειξε ότι ο Ερμής έχει μαγνητικό πεδίο, ισχυρό όσο το 1% του μαγνητικού πεδίου της Γης. Οι μαγνητικοί του πόλοι έχουν κλίση 7° σε σχέση με τον άξονα περιστροφής του και υπάρχει μαγνητόσφαιρα γύρω του. Από την παρουσία μαγνητικού πεδίου οι επιστήμονες υποθέτουν ότι ο Ερμής έχει πυρήνα σιδήρου που τουλάχιστον είναι λιωμένος κατά ένα μέρος του. Άλλοι εξηγούν την ύπαρξη μαγνητικού πεδίου με την παρουσία πετρωμάτων πλούσιων σε σίδηρο που μαγνητίστικαν σε παλαιότερη περίοδο του πλανήτη και που παρέμειναν μαγνητισμένα καθώς ο πλανήτης ψύχοταν.

Ο πυρήνας του Ερμή υπολογίζεται ότι έχει ακτίνα 1800 με 1900 χλμ. ενώ κάποιο τουλάχιστον μέρος του θεωρείται ρευστό. Η επιφάνεια του έχει πολλούς κρατήρες και θεωρείται πολύ παλιά χρονικά. Ο Ερμής δεν φαίνεται να παρουσίαζει κίνηση τεκτονικών πλακών. Έχει μεγάλη πυκνότητα και είναι το δέυτερο σώμα σε πυκνότητα μετά την Γη. Η φλοιός του υπολογίζεται να έχει πάχος 500-600 χλμ. Η μεγάλη του πυκνότητα πιστεύεται ότι οφείλεται στην παρουσία σιδήρου στον πυρήνα και πυρίτιου στον φλοιό.

Η θερμοκρασία στην επιφάνεια του παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις, απο 427°C το μέγιστο και μπορεί να φτάσει μέχρι και -173°C. Η ατμόσφαιρα του Ερμή είναι πολύ αραιή και συχνά σκορπίζεται στο διάστημα λόγω της επίδρασης του ισχυρού ηλιακού ανέμου. Έτσι σε αντίθεση με άλλους πλανήτες, όπως η Γη και η Αφροδίτη, που η ατμόσφαιρα τους παραμένει σχετικά σταθερή, η ατμόσφαιρα στον Ερμή συνεχώς ανανεώνεται.

Η ατμόσφαιρα του Ερμή αποτελείται από 42% Οξυγόνο (O2), 29% Νάτριο (Na), 22% Υδρογόνο (H2), 6% Ήλιο (He), 0.5% Κάλιο (K) και ίχνη από αργόν (Αr), διοξείδιο του άνθρακα (CO2), νερό (H2O), άζωτο (N2), ξένον (Xe), κρυπτον (Kr) και νέον (Ne).

Η επιφάνεια του πλανήτη Ερμή

Ο κρατήρας Caloris
Η επιφάνεια του Ερμή μοιάζει αρκετά με αυτήν της Σελήνης, με κρατήρες, δακτυλιοειδείς σχηματισμούς και πολλά ρεύματα λάβας. Οι κρατήρες κυμαίνονται σε διάμετρο από 100 μέτρα εως και 1.300 χλμ. Μερικοί φαίνονται αρκετά νέοι με καλώς σχηματισμένα χαντάκια και χαρακώσεις, άλλοι φαίνονται να έχουν φθαρεί αρκετά από τις συνεχείς πτώσεις μετεωριτών. Ο μεγαλύτερος κρατήρας ονομάτηκε Caloris, με διάμετρο 1.300 χλμ. που σχηματίστηκε από την πτώση αρκετά μεγάλου αντικειμένου, διαμέτρου πάνω από 100 μέτρα.

Aπό την σύγκρουση σχηματίστηκαν μεγάλοι δακτύλιοι με βουνά ενώ τα θραύσματα φαίνεται να εκτινάχτηκαν στα 600-800 χλμ. Τα σεισμικά κύματα που προκάλεσε η σύγκρουση επέδρασαν στην άλλη άκρη του πλανήτη δημιουργώντας μια περιοχή με χαοτικούς εδαφικούς σχηματισμούς. Κατόπιν ο κρατήρας γέμισε μερικώς με λάβα. Στα λατινικά το όνομά του σημαίνει θερμότητα και ονομάστηκε έτσι επειδή βρίσκεται στο κοντινότερο σημειό ως προς τον Ήλιο, όταν ο Ερμής είναι στο αφήλιο.
Η αντιδιαμετρική περιοχή του κρατήρα Caloris

Η επιφάνεια του Ερμή είναι σημαδεμένη από απότομους γκρεμούς και που θεωρείται ότι σχηματίστηκαν καθώς ο πλανήτης ψυχόταν και ίσως να συρρικνώθηκε σε μέγεθος, από τους σαν ρυτίδες σχηματισμούς της επιφάνειας του. Το μεγαλύτερο μέρος αποτελείται από πεδιάδες, αρκετά παλιές και με πάμπολλους κρατήρες, ενώ κάποιες άλλες έχουν λιγότερους κρατήρες και μικρότερους σε διάμετρο, ιδίως αυτές τριγύρω από τον κρατήρα Caloris. Οι πεδιάδες εικάζεται ότι σχηματίστηκαν από ρεύματα λάβας που επικάλυψαν το παλαιότερο έδαφος και σε κάποιες περιοχές παρατηρείται λάβα να γεμίζει κάποιους από τους κρατήρες.

Ενδείξεις συρρίκνωσης του όγκου του πλανήτη Ο Ερμής θεωρείται ότι σχηματίστηκε πριν απο 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια από το ίδιο νεφέλωμα που σχημάτισε τον Ήλιο και τους περισσότερους πλανήτες. Αρχικά αποτελούταν από έναν πυκνό μεταλλικό πυρήνα και φλοιό πυριτίου και δέχθηκε πολλούς βομβαρδισμούς μετεωριτών σε εκείνη την περίοδο. Κατόπιν η λάβα κάλυψε τον παλαιότερο φλοιό και οι πεδιάδες σχηματίστηκαν καθώς ο Ερμής ψύχοταν. Ο πυρήνας του συρρικνώθηκε, με αποτέλεσμα τους ρυτιδοειδείς σχηματισμούς στον φλοιό του. Πιστεύεται ότι η ακτίνα του έγινε μικρότερη κατά 1-2 χλμ.

Νεότεροι έντονοι σχηματισμοί κρατήρων Έπειτα η λάβα κάλυψε τις ρηχότερες περιοχές με αποτέλεσμα τις πεδιάδες με τους λιγότερους κρατήρες. Τέλος η πτώση μικρομετεωριτών οδήγησε στο σχηματισμό κονιορτοποιημένου βραχώδους υλικού, τον ρεγκόλιθο, που επίσης συναντάνται στην Σελήνη. Μερικοί μεγάλοι μετεωρίτες άφησαν βαθύτερους κρατήρες. Η επιφάνεια του Ερμή δεν φαίνεται γεωλογικά ενεργή πλέον και εκτός από περιστασιακές κρούσεις μετεωριτών παραμένει περίπου η ίδια.

Οι γενικές συνθήκες που επικρατούν στον Ερμή δεν φαίνονται να ευνοούν την ύπαρξη νερού. Όμως το 1991 οι επιστήμονες παρατήρησαν μια ασυνηθιστα φαινομενικά "φωτεινή" περιοχη στον νότιο πόλο. Επειδή ο άξονας περιστροφής του Ερμή είναι σχεδόν κάθετος ώς προς το επίπεδο της τροχιάς του, ο Ήλιος από τον νότιο πόλο πάντα φαίνεται λίγο πιο πάνω από τον ορίζοντα. Το εσωτερικό των κρατήρων δεν εκτίθεται στις ακτίνες του ήλιου και οι επιστήμονες υποθέτουν ότι ισώς να είναι ψυχρότερο απο 161°C. Σε τέτοιες θερμοκρασίες θα μπορούσε το νερό που φτάνει στον πλανήτη απο κρούσεις άλλων σωμάτων, όπως κομήτες, να διατηρηθεί. Τα αποθέματα του νερού θα καλύπτονταν πιθανώς απο ρεγκόλιθο και θα φαινόντουσαν ως φωτεινές περιοχές στο ραντάρ.

Το Mariner 10, εκτοξεύθηκε στις 3 Νοεμβρίου 1973. Πέρασε δίπλα από τον Ερμή στις 29 Μαρτίου 1974 σε απόσταση 705 χλμ. από την επιφάνεια. Στις 21 Σεπτεμβρίου 1974 πέρασε δίπλα από τον Ερμή για δέυτερη φορά και στις 16 Μαρτίου 1975 για τρίτη. Τράβηξε πάνω από 2.700 φωτογραφίες καλύπτοντας το 45% της επιφάνειας του πλανήτη.

Προηγούμενη σελίδα - Κεντρική σελίδα - Κατάλογος