Δίας
Ο Δίας, ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος, είναι ο πέμπτος πλανήτης σε απόσταση από τον Ήλιο και ο πρώτος από τους ονομαζόμενους “Εξωτερικούς Πλανήτες”. Η μέση απόσταση από τον Ήλιο είναι σχεδόν 751 εκατομμύρια χιλιόμετρα. Με αεροπλάνο θα φτάνατε σε 89 χρόνια και με αυτοκίνητο σε 762 χρόνια
Mάζα 318
Όγκος 1,323
Διάρκεια ημέρας 9,92 ώρες
Mέση θερμοκρασία -120
Δορυφόροι 16
Διάρκεια έτους (περίοδος τροχιάς) 11,86 χρόνια

Ο Πλανήτης Δίας

Ο Δίας, ο πέμπτος πλανήτης από τον Ήλιο κι ο μεγαλύτερος στο ηλιακό σύστημα είναι, μετά την Αφροδίτη, το λαμπρότερο αντικείμενο του νυχτερινού ουρανού. Η μάζα του είναι μεγαλύτερη κι από τις συνολικές μάζες όλων των υπολοίπων πλανητών. Είναι γνωστός από την προϊστορική εποχή. Από τον Ήλιο απέχει κατά μέσο όρο 700 εκατομμύρια χλμ. και συμπληρώνει μια περιστροφή γύρω του σε 11.9 γήινα χρόνια. Περιστρέφεται ταχύτατα γύρω από τον άξονα του, με αποτέλεσμα ένα ημερονύχτιο στον Δία να διαρκεί 9.9 ώρες.

Σε αντίθεση με τους βραχώδεις εσωτερικούς πλανήτες του ηλιακού συστήματος (Ερμής, Αφροδίτη, Άρης και Γη) ο Δίας είναι μια πυκνή σφαίρα αερίων με τη συνολική μάζα του να είναι 318 φορές το μέγεθος της γης. Αποτελείται 90% από υδρογόνο και 10% από ήλιο κατά αριθμό ατόμων (ή 75/25 % κατά μάζα) με μικρότερες συγκεντρώσεις μεθανίου (CH4), ύδατος (H2O), αμμωνίας (NH3) και "βράχώδους υλικού". Η σύνθεση του είναι πολύ κοντά στη σύνθεση του αρχέγονου ηλιακού νεφελώματος από το οποίο σχηματίστηκε ολόκληρο το ηλιακό σύστημα. Ο Κρόνος έχει παρόμοια σύνθεση, ενώ ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας έχουν πολύ λιγότερο υδρογόνο και ήλιο.

Η βαρύτητα στα υψηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας του Δία είναι περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερη από της Γης. Λόγω της μεγάλης διαμέτρου και της υψηλής ταχύτητας περιστροφής, τα αέρια στην επιφάνεια του πρέπει να κινούνται ανάλογα γρήγορα για να περιβάλλουν τον πλανήτη. Έτσι έχουν μεγάλη ορμή, και την τάση να φεύγουν στο διάστημα, ιδίως κοντά στην περιοχή του ισημερινού. Ο Δίας με την αραιή, αεριώδη δομή του αδυνατεί να κρατήσει κάποιο από αυτό το υλικό, γεγονός που τον οδηγεί να έχει τη μορφή μιας ισιωμένης σφαίρας. Ο Δίας δέχθηκε για πρώτη φορά επίσκεψη από το Pioneer 10 το 1973 και αργότερα από τα Pioneer 11, Voyager 1, Voyager 2 και Ulysses. Το διαστημικό σκάφος Galileo (Γαλιλαίος) είναι αυτή την περίοδο σε τροχιά γύρω από το Δια και θα στέλνει στοιχεία για τα επόμενα δυο έτη τουλάχιστον.

Οι γνώσεις μας για το εσωτερικό του Δία (και των άλλων πλανητών αέριας σύστασης) είναι έμμεσες. Τα δεδομένα από τις ατμοσφαιρικές παρατηρήσεις του Galileo αφορούν μέχρι περίπου 150 χλμ. κάτω από τα υψηλότερα ατμοσφαιρικά στρώματα. Ο Δίας πιθανώς να διαθέτει ένα σχετικά μικρό πυρήνα από κάποιο βραχώδες υλικό, μεγέθους 10-15 φορές το μέγεθος της Γης. Επάνω από τον πυρήνα βρίσκεται ο κύριος όγκος του πλανήτη υπό μορφή υγρού μεταλλικού υδρογόνου. Αυτή η ασυνήθιστη μορφή ενός από τα πιο κοινά στοιχεία είναι δυνατή μόνο σε πιέσεις που υπερβαίνουν τα 4 εκατομμύρια bars, όπως στο εσωτερικό του Δία (και του Κρόνου). Το υγρό μεταλλικό υδρογόνο αποτελείται από ιονισμένα πρωτόνια και ηλεκτρόνια, σαν το εσωτερικό του ήλιου αλλά σε πολύ χαμηλότερη θερμοκρασία.

Στη θερμοκρασία και την πίεση του Δία το υδρογόνο στο εσωτερικό είναι υγρό και όχι αέριο. Είναι ηλεκτρικός αγωγός και η πηγή του μαγνητικού πεδίου του Δία. Αυτό το στρώμα επιπλέον ίσως περιέχει λίγο ήλιο και τα ίχνη διάφορων "πάγων". Το απώτατο στρώμα αποτελείται κυρίως από το συνηθισμένο υδρογόνο και το ήλιο που είναι υγρό στο εσωτερικό και αεριώδες προς τα έξω. Η ατμόσφαιρα που βλέπουμε στον Δία είναι ακριβώς η "κορυφή" αυτού του βαθιού στρώματος. Περιέχει επίσης νερό, διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και άλλα απλά μόρια, σε μικροσκοπικές συγκεντρώσεις. Τα στοιχεία του Γαλιλαίου έδειξαν ότι υπάρχει πολύ λιγότερη συγκέντρωση νερού από το αναμενόμενο. Επίσης ασυνήθιστες ήταν οι υψηλές θερμοκρασίες και η πυκνότητα των ανώτατων στρωμάτων της ατμόσφαιρας.

Ο Δίας, όπως όλοι οι πλανήτες αερίων, εμφανίζει άνεμους υψηλής ταχύτητας που είναι περιορισμένοι σε ευρείες ζώνες του γεωγραφικού πλάτους. Οι άνεμοι φυσούν προς αντίθετες κατευθύνσεις σε γειτονικές ζώνες. Μικρές διαφορές στη χημική σύσταση και τη θερμοκρασία μεταξύ των ζωνών αυτών, ευθύνονται για τις χρωματισμένες ζώνες που δεσπόζουν στην όψη του πλανήτη. Η ύπαρξη τους ήταν γνωστή εδώ και αρκετό καιρό, αλλά οι σύνθετες δίνες στα σύνορα των ζωνών φάνηκαν για πρώτη φορά από το Voyager. Στοιχεία του Galileo δείχνουν ότι οι άνεμοι έχουν ταχύτητα μεγαλύτερη των 400 μιλίων/άρα και ίσως και να εκτείνονται χιλιάδες χιλιόμετρα προς τα κάτω, στο εσωτερικό.

Οι άνεμοι στον Δία οδηγούνται κυρίως από την εσωτερική του θερμότητα παρά από την ηλιακή επίδραση όπως συμβαίνει στη Γη. Η ατμόσφαιρα του Δία είναι αρκετά ταραχώδης και τα ζωηρά χρώματα που φαίνονται στα σύννεφα είναι πιθανώς αποτέλεσμα των λεπτών χημικών αντιδράσεων των ιχνοστοιχείων (ίσως περιλαμβάνοντας θείο, που οι ενώσεις του παίρνουν μια ευρεία ποικιλία χρωμάτων) αλλά οι λεπτομέρειες είναι άγνωστες. Ο Δίας ακτινοβολεί περισσότερη ενέργεια στο διάστημα από όση λαμβάνει από τον ήλιο, κάτι που πρόσφατα επιβεβαίωσαν οι αστρονόμοι.

Έχει ένα γιγάντιο μαγνητικό πεδίο, πολύ ισχυρότερο από της Γης. Η μαγνητόσφαιρα επεκτείνεται περισσότερο από 650 εκατομμύρια χλμ (ξεπερνώντας το ύψος της τροχιάς του Κρόνου) και δεν είναι σφαιρική: προς την κατεύθυνση του Ήλιου εκτείνεται κατά μερικά "μόνο" εκατομμύρια χιλιόμετρα. Τα φεγγάρια του Δία επομένως βρίσκονται μέσα στη μαγνητόσφαιρα του, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει μερικές από τις δραστηριότητες στην Iώ.

Το περιβάλλον κοντά στο Δία περιέχει σωματίδια υψηλής ενέργειας που παγιδεύονται από το μαγνητικό του πεδίο. Αυτή η "ακτινοβολία" είναι παρόμοια αλλά εντονότερη από εκείνη που βρίσκεται στις γήινες ζώνες Van Allen και είναι άμεσα μοιραία για έναν μη προστατευμένο άνθρωπο. Ο ατμοσφαιρικός έλεγχος του Galileo ανακάλυψε μια νέα έντονη ζώνη ακτινοβολίας μεταξύ του δαχτυλιδιού του Δία και των ανώτατων ατμοσφαιρικών στρωμάτων. Είναι περίπου 10 φορές πιο ισχυρή από τις ζώνες ακτινοβολίας Van Allen και το εκπληκτικό είναι ότι βρέθηκε να περιέχει υψηλής ενέργειας ιόντα ήλιου, άγνωστης προέλευσης.

Εδώ εμφανίζεται το ίδιο φαινόμενο με το γήινο σέλας. Το σέλας του Δία εκτείνεται σε μήκος πολλών εκατοντάδων χιλιομέτρων, 250 χλμ. επάνω από τον πλανήτη. Η εκπομπή προκαλείται από ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια που χτυπούν με άτομα στο υψηλότερο στρώμα της ανώτερης ατμόσφαιρας.

Προηγούμενη σελίδα - Κεντρική σελίδα - Κατάλογος