Άρης
Άρης, ο κόκκινος πλανήτης. Η μέση απόσταση του Άρη από τον Ήλιο είναι γύρω στα 220 εκατομμύρια χιλιόμετρα, ή συνολικά 137 βήματα μπροστά από τον Ήλιο. Με αεροπλάνο θα φτάνατε σε 26 χρόνια και με αυτοκίνητο σε 223 χρόνια.
Mάζα 0,11
Όγκος 0,15
Διάρκεια ημέρας 24,64  μέρες
Mέση θερμοκρασία -40
Δορυφόροι 2
Διάρκεια έτους (περίοδος τροχιάς) 1,88 χρόνια
'Αρης - καλύτερος παρά ποτέ!

Στη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας ο 'Aρης ενέπνεε φόβο και μυστήριο. Τώρα ορθώνει το ανάστημά του για να χαραχτεί στη μνήμη μας όπως ποτέ πριν. Στις 27 Αυγούστου 2003, ο 'Aρης θα πλησιάσει στη Γη πιο κοντά απ' ό,τι οποιαδήποτε άλλη στιγμή στα τελευταία 59.540 χρόνια - τότε, ο 'Ανθρωπος του Neanderthal είχε ακόμα μπροστά του άλλα 25.000 χρόνια ύπαρξης. Την ημερομηνία αυτή, ο 'Aρης θα φαίνεται λαμπρότερος στον ουρανό και μεγαλύτερος στο τηλεσκόπιο από κάθε άλλη φορά στο διάβα των τελευταίων 600 αιώνων.

Αλλά τούτη η εμφάνιση δε θα κρατήσει μόνο μία μέρα. Ο 'Aρης θα φαίνεται μεγάλος και λαμπρός όλη την 'Ανοιξη, το Καλοκαίρι και το Φθινόπωρο, ενθουσιάζοντας τόσο τους τακτικούς παρατηρητές όσο και το γενικό κοινό. Αυτή η λαμπρή παρουσία θα κορυφώσει το ήδη αυξημένο ενδιαφέρον που τροφοδοτείται από πρόσφατα πειστικά στοιχεία ότι κάποτε στην επιφάνεια του 'Αρη έτρεχε νερό και ότι μεγάλες ποσότητες νερού σε μορφή πάγου υπάρχουν αυτή τη στιγμή μόλις κάτω από την επιφάνεια. Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στους επόμενους μήνες θα γίνουν εκτοξεύσεις διαφόρων διαστημοπλοίων. Το κατά βάση ευρωπαϊκό Mars Express θα διαθέτει σκάφος παραμονής σε τροχιά αλλά και σκάφος προσεδάφισης, ενώ η NASA θα στείλει δύο υπερσύγχρονα οχήματα για την εξερεύνηση της αριανής επιφάνειας.

Ένας από τους λόγους για τους οποίους ο 'Aρης συναρπάζει τόσο τους συστηματικούς όσο και τους περιστασιακούς παρατηρητές είναι ότι μοιάζει με τη Γη περισσότερο από κάθε άλλο πλανήτη. Έχει τέσσερις εποχές όμοιες με τις γήινες, χάρη στην παραπλήσια κλίση του άξονά του (25?, ενώ ο γήινος 23.5?). Έτσι, ο καιρός παρουσιάζει εναλλαγές και παρατηρούνται νέφη παγοκρυστάλλων, καταχνιά στο χείλος και ενίοτε ομίχλη επί του εδάφους. Τα επιφανειακά χαρακτηριστικά μεταβάλλονται σε μέγεθος και χρώμα. Μερικές από αυτές τις μεταβολές διαρκούν μεγάλες χρονικές περιόδους, και πολλές μπορούν να προβλεφθούν.

Το ετήσιο λιώσιμο των πάγων στις πολικές περιοχές του 'Αρη είναι από τα πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα και παρακολουθείται εύκολα με ένα μικρό τηλεσκόπιο. Φέτος θα είναι ορατές και οι δύο πολικές περιοχές, αν και η νότια θα είναι πιο εκφανής. Στην αρχή θα φαίνεται μεγάλη, αλλά καθώς θα περνάει ο χρόνος οι πάγοι θα εξαχνούνται και ο λευκός σκούφος σχεδόν θα εξαφανιστεί. Καθώς ο πάγος θα εξαχνούται, ενδέχεται να σχηματιστεί ένα χαμηλό νεφικό στρώμα.

Πιθανόν, επίσης, να εμφανιστούν θύελλες σκόνης. Συνήθως περιορίζονται σε τοπικό επίπεδο, αλλά μπορεί να γίνουν τεράστιες και να τυλίξουν μεγάλο μέρος του πλανήτη σε ένα πέπλο που εμποδίζει τη θέαση των επιφανειακών λεπτομερειών. Προς το παρόν κανένας δεν έχει προβλέψει κάποια μεγάλη θύελλα σκόνης για τη φετινή περίοδο ορατότητας του πλανήτη και όλοι εύχονται να μην επαναληφθεί το επεισόδιο του 2001, όταν μια θύελλα σκόνης κάλυψε όλο τον πλανήτη εκτός από τις πολικές περιοχές.

Όλη η δραστηριότητα θα είναι ορατή φέτος σε πρωτοφανή κλίμακα. Οι Jeff Beish και Jim De Young του Τομέα ''Αρης'' της Ένωσης Παρατηρητών της Σελήνης και των Πλανητών (Association of Lunar and Planetary Observers - ALPO) έχουν υπολογίσει πόσο σπάνια συμβαίνει αυτό. Μέσα στο 2003, ο 'Aρης θα πλησιάσει μέχρι τα 55,75 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη, προβάλλοντας φαινόμενη διάμετρο 25,11 δευτερολέπτων της μοίρας (΄΄). (Κατά την τελευταία μεγάλη εμφάνιση, το 1988, ήταν 23,81΄΄). Οι Beish και De Young βρήκαν ότι ο 'Aρης θα πλησιάσει το 2003 πιο κοντά στη Γη από ό,τι οποιαδήποτε άλλη στιγμή από το έτος 57537 π.Χ. όταν είχε φτάσει στα 55,74 εκατομμύρια χιλιόμετρα και είχε φαινόμενη διάμετρο 25,14΄΄. Ο 'Aρης δεν θα εμφανιστεί μεγαλύτερος μέχρι το 25695 μ.Χ., όταν θα έρθει στα 53,82 εκατομμύρια χιλιόμετρα και θα έχει γωνιώδη διάμετρο 26,04΄΄.

Μεγαλύτερος δίσκος σημαίνει καλύτερη θέα για τους ερασιτέχνες παρατηρητές. Λόγω της τάσης που έχει ο 'Aρης να αλλάζει την επιφάνειά του, μπορείτε να περιμένετε μικροδιαφορές κάθε φορά που τον παρατηρείτε. Καθώς ο 'Aρης προετοιμάζει την καλύτερή εμφάνιση που πρόκειται να κάνει στη διάρκεια της δικής μας ζωής, δεν πρέπει να χάσετε αυτήν την ευκαιρία για παρατήρηση.

Παρατηρώντας τον Κόκκινο Πλανήτη
Ακόμα, όμως, και στην καλύτερη στιγμή του, ο 'Aρης είναι μια παρατηρησιακή περιπέτεια. Παρ' όλο που ο δίσκος του φαίνεται μεγάλος σε σχέση με προηγούμενες εμφανίσεις του, δεν παύει να είναι μικρός στο προσοφθάλμιο. Επιπλέον, οι διαταραχές της ατμόσφαιρας θολώνουν τα επιφανειακά χαρακτηριστικά. Οι διαταραχές γίνονται πιο έντονες όσο πιο χαμηλά είναι ο 'Aρης στον ορίζοντα, καθώς το φως του έχει να διασχίσει μεγαλύτερη διαδρομή στην ατμόσφαιρα της Γης. Ο 'Aρης παραμένει νότια του ουράνιου ισημερινού κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2003, προς απογοήτευση των παρατηρητών των μεσοβόρειων πλατών.

Οι καλύτερες θεάσεις του 'Αρη γίνονται με τηλεσκόπια που δίνουν ευκρινή είδωλα με μεγάλη αντίθεση (κοντράστ). Οι παρατηρητές των πλανητών θεωρούν γενικά καλύτερη επιλογή ένα Νευτώνιο κατοπτρικό μεγάλης εστιακής απόστασης και μεγάλης διαμέτρου, ενώ στη δεύτερη θέση έρχεται ένα διοπτρικό μεγάλης εστιακής απόστασης ή ένα κατοπτρικό Cassegrain. Τηλεσκόπια με μεγάλη παρεμπόδιση στον κεντρικό οπτικό άξονα, όπως τα Schmidt-Cassegrain, συνήθως παρέχουν χαμηλότερη αντίθεση.

Οι πεπειραμένοι οπτικοί παρατηρητές - και τούτη η εμφάνιση του 'Αρη διαρκεί αρκετά ώστε ακόμα και οι αρχάριοι θα έχουν το χρόνο να φτάσουν σε αυτό το επίπεδο - μπορούν να διακρίνουν λεπτομέρειες όταν η διάμετρος του 'Αρη είναι μεγαλύτερη από 6΄΄. Ο πλανήτης ήδη πέρασε πάνω από αυτό το όριο στις 26 Φεβρουαρίου 2003 και θα πέσει ξανά κάτω από αυτό στις 20 Φεβρουαρίου του 2004. Η συμβατική φωτογράφηση με φιλμ απαιτεί διάμετρο δίσκου 10΄΄. Αυτό θα ισχύει για μια περίοδο 7 μηνών, από τις 8 Μαΐου έως τις 12 Δεκεμβρίου. Η απεικόνιση CCD - με μικρές εκθέσεις που περιορίζουν τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής διαταραχής - είναι αποτελεσματική στην καταγραφή λεπτομερειών σχεδόν για οποιοδήποτε μέγεθος δίσκου.

Εξάλλου, οι μερακλήδες παρατηρητές του 'Αρη ορκίζονται στα έγχρωμα φίλτρα. Τα φίλτρα αυξάνουν την αντίθεση των επιφανειακών και ατμοσφαιρικών χαρακτηριστικών, αναδεικνύοντας λεπτομέρειες που διαφορετικά θα διέφευγαν της προσοχής. Τα φίλτρα μπορούν να κάνουν ένα φτηνό τηλεσκόπιο να αποδίδει όπως ένα μοντέλο υψηλών προδιαγραφών. Για λεπτομέρειες σχετικά με το τι αποκαλύπτουν τα διάφορα φίλτρα, δείτε τον Πίνακα 1.

Οποιοσδήποτε παρατηρεί τον 'Αρη, θα διαπιστώσει ότι ο πλανήτης αξίζει να σχεδιαστεί. Το σχέδιο όχι μόνο εξασφαλίζει ένα αναλλοίωτο αρχείο του τι παρατηρείτε, αλλά επιπλέον εκπαιδεύει το μάτι και το μυαλό να ανιχνεύει ανεπαίσθητες λεπτομέρειες. Για να σχεδιάσετε τον 'Αρη, ξεκινήστε με έναν κύκλο διαμέτρου 4-5 cm. Συνεχίστε σχεδιάζοντας τη διαχωρίζουσα - τη γραμμή που διαχωρίζει τη μέρα από τη νύχτα. Η διαχωρίζουσα είναι κοντά στον ανατολικό χείλος και σηματοδοτεί το ηλιοβασίλεμα, πριν την αντίθεση. Μετά την αντίθεση, βρίσκεται κοντά στο δυτικό χείλος και σημειώνει την ανατολή του Ήλιου.

Κατόπιν, σχεδιάστε τους λευκούς πολικούς σκούφους. Μετά σκιαγραφήστε τα μεγάλα σκοτεινά χαρακτηριστικά, τοποθετώντας τα πάνω στο δίσκο με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια. (Αυτή είναι μια καλή ευκαιρία να καταγράψετε το χρόνο της παρατήρησης με ακρίβεια λεπτού.) Στη συνέχεια, προσθέστε πιο μικρές λεπτομέρειες, χρησιμοποιώντας τα μεγάλα σκοτεινά χαρακτηριστικά ως σημεία αναφοράς και προσανατολισμού. Αποτελειώστε το σχέδιο παρατηρώντας μέσα από διάφορα χρωματικά φίλτρα, ώστε να δείτε και να σχεδιάσετε τυχόν νέφη παγοκρυστάλλων, νέφη σκόνης ή ομίχλες στο χείλος. Τέλος, σημειώστε την ημερομηνία, το τηλεσκόπιο, την κλίμακα του σκίτσου, τις συνθήκες του ουρανού και όποια φίλτρα χρησιμοποιήσατε. Όλα αυτά τα στοιχεία θα αποδειχτούν σημαντικά, αν χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε την παρατήρησή σας.

Η αριανή ημέρα διαρκεί περίπου 40 λεπτά περισσότερο από τη γήινη. Αυτό σημαίνει ότι αν εντοπίσετε ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό στην επιφάνεια του 'Αρη μια νύχτα, την επόμενη νύχτα και την ίδια ώρα το ίδιο χαρακτηριστικό θα είναι 9? πιο δυτικά. Σαράντα λεπτά αργότερα, αυτό το χαρακτηριστικό θα επανέλθει στην ίδια θέση που ήταν την προηγούμενη νύχτα. Για να ξέρετε ποια χαρακτηριστικά θα είναι ορατά μια συγκεκριμένη νύχτα, πρέπει να γνωρίζετε τη θέση του κεντρικού μεσημβρινού.

Επιφανειακά χαρακτηριστικά του 'Αρη
Τα σκοτεινά σημάδια που ξεχωρίζουν τόσο έντονα στην αριανή επιφάνεια είναι τεράστιες εκτάσεις που καλύπτονται από βράχους και σκόνη. Εποχικές και μακροπρόθεσμες μεταβολές σε αυτά τα χαρακτηριστικά είναι αποτέλεσμα ισχυρών ανέμων, οι οποίοι ανακατανέμουν τα λεπτά στρώματα σκόνης. Παρ' όλο που οι εποχικές μεταβολές είναι συνήθως προβλέψιμες, δεν ισχύει το ίδιο για τις πιο μακροπρόθεσμες.

H Μεγάλη Σύρτη είναι το πιο ευδιάκριτο σκοτεινό χαρακτηριστικό στην αριανή επιφάνεια και έχει παρουσιάσει στο παρελθόν εμφανείς μεταβολές. Είναι ένας από τους αγαπημένους στόχους για παρατήρηση, έχει σφηνοειδές σχήμα και κανονικά αυξάνει σε μέγεθος κατά το καλοκαίρι του βόρειου (αριανού) ημισφαιρίου, φτάνοντας το μέγιστο εύρος στο μέσο του καλοκαιριού (που φέτος συνέπεσε με τις αρχές του περασμένου Μαρτίου). Κατόπιν, συνήθως συρρικνώνεται, για να φτάσει σε ένα ελάχιστο μέγεθος στις αρχές του χειμώνα (φέτος: τέλη Οκτωβρίου). Ωστόσο πρόσφατες παρατηρήσεις από τους παρατηρητές του ALPO και από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble υποδεικνύουν ότι δεν έχουν συμβεί τέτοιου είδους μεταβολές από το 1990.

Έχετε επίσης το νου σας στη Λίμνη του Ήλιου (Solis Lacus), που έχει το υποκοριστικό ''Μάτι του 'Αρη'' και που φημίζεται για τις ριζικές μεταβολές στις οποίες περιέρχεται.

Αριανή Μετεωρολογία
H ατμόσφαιρα του 'Αρη αποδεικνύεται εκπληκτικά δυναμική, καθώς έχει να επιδείξει αξιοσημείωτα λευκά νέφη παγοκρυστάλλων, κιτρινωπά νέφη σκόνης, γαλαζωπές ομίχλες στο χείλος και λαμπερούς επιφανειακούς παγετούς. Τα νέφη φαίνεται να σχετίζονται με την εποχική εξάχνωση, και αργότερα συμπύκνωση, των πολικών πάγων. Ο Τομέας ''Αρης'' του ALPO έκανε μια λεπτομερή ανάλυση των 24.130 παρατηρήσεων που έγιναν μεταξύ του 1965 και του 1993, από την οποία προκύπτει ότι τα νέφη παγωμένου νερού και η ομίχλη στην επιφάνεια παρουσιάζονται συχνότερα κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι του αριανού βόρειου ημισφαίριου, απ' ότι κατά τις αντίστοιχες εποχές του νότιου.

Προηγούμενη σελίδα - Κεντρική σελίδα - Κατάλογος